Wiara, nadzieja, miłość – te trzy:
z nich zaś największa jest miłość. (1 Kor 13, 13)

Do czego służą dzwony i dlaczego tak nas fascynują?
Wielkie znaczenie dzwonów opiewa znany starożytny napis: Vivos voco, mortuos plango, fulgura frango — Zwołuję żywych, opłakuję zmarłych, łamię pioruny.
W dawnych czasach ostrzegały przed niebezpieczeństwami (np. zbliżającymi się wrogimi wojskami, pożarem w mieście, itp.).
Ale wzywały także – do dziś – wiernych do modlitwy i uwielbienia. Jednocześnie dzwony są symbolem uwielbienia Boga – dzwonią też na cześć Boga.
Ale czy Bóg potrzebuje dzwonów? Jest zawsze do dyspozycji wierzących, wszechobecny – bez względu na to, gdzie dana osoba jest w tej chwili…
Bardziej prawdopodobne jest, że sam człowiek szuka i potrzebuje połączenia z Bogiem za pomocą dzwonów. Ponieważ dzwony mają efekt emocjonalny, oznaczają dom, powrót do domu i bezpieczeństwo.
„Coś, co łączy niebo i ziemię, a także łączy ludzi ze sobą. Coś, co trafia nie tylko do uszu ludzi, ale bezpośrednio do ich serc. Coś, co ona – jak samo Słowo Boże – trzyma, waży i jednocześnie pociesza.”
Dzwony wzmacniają szczęśliwe chwile w życiu i są naturalną częścią Mszy św., nabożeństw, procesji, itp.
Pocieszają także, gdy zmarła droga osoba lub chorych, którzy nie mogą chodzić do kościoła. Więc oni też mogą być z Bogiem. Bo dźwięk dzwonu niesie słowo Boże daleko w głąb miasta i mówi nam: jestem z tobą, gdziekolwiek jesteś.
„Dźwięk dzwonu jest dobry. W środku naszego czasu na świecie dzwony sprawiają, że rozbrzmiewa czas Boga. Nasze zegary określają ilość czasu… Z drugiej strony dzwony określają jakość czasu”.
Dzwonienie dzwonów oznacza również chwilę spokoju, przerwę od stresującej codzienności, głęboki oddech, po prostu pozwól swojemu umysłowi wędrować…
Dźwięk dzwonu może zatrzymać na chwilę codzienność, przybliżyć nas do wewnętrznej kontemplacji i Boga.

Nasz kościół pw. św. Wojciecha w Bytomiu ma trzy dzwony wykonane ze stali: „Wiara”, „Nadzieja” i „Miłość”.
Na ich zewnętrznych czaszach znajdują się inskrypcje, które wskazują na wykonawcę-ludwisarza, którym był szanowany i znany wówczas Związek Hutniczo-Górniczy w Bochum oraz rok ich odlania.
Firma z Bochum przeszła do historii przemysłu po tym jak w 1842 roku udało się jej odlać stal w formach, a pierwszym produktem odlanym tą metodą był właśnie dzwon. Bochumer Verein przez wiele lat rozwijał i doskonalił swoją działalność. Firma funkcjonuje do dziś, specjalizując się w wyrobach hutniczych.
Na dzwonach są także w języku niemieckim inskrypcje z ich imionami oraz dobranymi do nich cytatami z Biblii.

Największy i najstarszy z trzech dzwonów nazywa się „Glaube” (Wiara), waży ok. 1200 kg i brzmi w „E”. W niedzielę zawsze dzwoni w triadzie z dwoma siostrzanymi dzwonami, wzywając na Msze święte – w imię Trójjedynego Boga. Są na nim następujące inskrypcje:

GEGOSSEN VON BOCHUMER VEREINS FÜR BERGBAU UND GUSSSTAHLFABRICATION

Co znaczy: Odlany w Bochum przez Stowarzyszenie Górnictwa i Wytwarzania Stali

GLAUBE

2. KOR 4,13
ICH GLAUBE, DARUM REDE ICH

cytat z 2 Listu św. Pawła do Koryntian 4,13: „Uwierzyłem, dlatego przemówiłem”.

oraz poniżej:

GESCHENKE VON FRAU WILHELMINE BERNDT GEST ZU BEUTHEN 0/S 9 FEBRUAR 1867

Co znaczy: Dar od Pani Wilhelmine Berndt z Bytomia na Górnym Śląsku (tak tłumaczę skrót; O/S) 9 lutego 1867

Najmniejszy z trzech dzwonów, który znajduje się pośrodku nazywa się „Hoffnung” (Nadzieja), waży ok. 350 kg i brzmi w „h” – pogodny, lekki i radosny, wysoki dźwięk. Ten dzwon zawsze bije w południe ku czci Matki Bożej na modlitwę Anioł Pański. Są na nim następujące inskrypcje:

BOCHUM 1869

HOFFNUNG

RÖM 12,12
SEID FRÖHLICH IN HOFFNUNG

Cytat z Listu do Rzymian 12, 12: „Weselcie się nadzieją”.

Średni dzwon, nosi nazwę „Liebe” (Miłość), Ma masę ok. 580 kg i brzmi w „g”. Dzwoni w triadzie z pozostałymi dwoma dzwonami w niedzielę, a w tygodniu sam wzywa na Msze święte i nabożeństwa. Są na nim następujące inskrypcje:

BOCHUM 1869

LIEBE

PS 26,8
HERR, ICH HABE LIEB DIE STÄTTE DEINES HAUSES

Cytat z Psalmu 26, 8: „Panie, miłuję dom, w którym mieszkasz”.


Ostatni udokumentowany poważny remont naszych dzwonów, połączony z ich oczyszczeniem z ptasich odchodów, został przeprowadzony na przełomie listopada i grudnia 2001 roku przez firmę ludwisarską Felczyński z Gliwic.
Wtedy też w największym z nich (Glaube – Wiara) wymieniono zawieszenie. Dziś ten dzwon ma wypadnięte serce.
Dzwon średni (Liebe – Miłość) ma popsutą automatykę, a najmniejszy z nich (Hoffnung – Nadzieja) ostatni z działających, został ze względów bezpieczeństwa wyłączony 21 kwietnia 2021 roku.
Wszystkie trzy dzwony, aby mogły spełniać swoje zadanie, potrzebują nowych zawieszeń, nowych serc i nowej automatyki.
Ktoś może zapytać po co zawieszenia i serca, skoro dzwony wiszą i serca mają? Niestety, jak w każdym urządzeniu mechanicznym następuje jego zużycie, połączone z tzw. zmęczeniem materiału. Dziś także obowiązują inne standardy i normy wykonania zawieszeń dzwonów (DIN 4178). Związana jest też z tym konieczność wykucia nowych serc wraz z nowym sposobem ich mocowania. Automatyka, czyli mechanizmy napędzające dzwony, także wymagają wymiany na nowe.
Firma specjalizująca się w tego typu pracach, nie podejmie się ich wykonania, bez zastosowania obowiązujących standardów i norm, co wiąże się także z udzieleniem gwarancji.
Koszt „ożywienia” naszych dzwonów to ok. 50 000 zł.

Czy doczekamy czasu, kiedy nasze trzy dzwony „Wiara”, „Nadzieja” i „Miłość”, zabrzmią na nowo pięknymi głosami, na chwałę Boga, zachęcały do modlitwy i przypominały nam o wieczności?

Tekst: o. Piotr Mędrak OFM
Zdjęcia: o. Remigiusz Langer OFM
Bytom, 16.06.2021


Pobierz ten artykuł w pliku PDF.


16.06.2021 - Dzwony

Zdjęcie 1 z 63

16.02.2015 - Dzwony

Zdjęcie 1 z 20


Źródła: 1. Glaube, Liebe, Hoffnung – diese Drei Aber die Liebe ist die Größte unter ihnen. (1. Korinther 13,13). http://www.kreuzgemeinde-frankfurt.de/glaube-liebe-hoffnung-diese-drei/ (dostęp 16.06.2021)
2. Ks. Stanisław Piątek. Dzwony w liturgii Kościoła. Ruch Biblijny i Liturgiczny, Tom 21, Numer 4-5 (1968) s. 311-315.
3. W Brzegu biją dzwony odlane w Bochum, czyli kawałek historii o kościele ewangelicko-augsburskim w Brzegu. https://brzeg24.pl/aktualnosci/94141-w-brzegu-bija-dzwony-odlane-w-bochum-czyli-kawalek-historii-o-kosciele-ewangelicko-augsburskim-w-brzegu/ (dostęp 16.06.2021)
4. Biskup Kazimierz Romaniuk. Po co dzwony? https://www.niedziela.pl/artykul/4218/nd/Po-co-dzwony (dostęp 16.06.2021)